Hoe knot ik een wilg?

Inhoud

Waarom knotten?
Dunne en dikke takken
Dikke takken
Zeer dikke takken
Gevaar voor inscheuren
Waar afzagen?
Voor wie?

Waarom knotten?

Knotwilgen, nieuw aangeplant of ouder, moeten eens in de 3 tot 5 jaar worden geknot. Het is niet verstandig om langer dan 5 jaar te wachten, omdat de kans dan groter is dat de bomen aangetast zal worden door de ‘watermerkziekte’. Daarbij komt nog eens dat de tak te zwaar zal gaan worden en op den duur zal afbreken. Naast wilgen kun je ook populieren knotten.

Dunne en dikke takken

Het afzagen van dunne takken is het eerste wat je doet bij een knotwilg. Daarna worden de dikke takken gezaagd. De zeer dikke takken worden het laatst gezaagd. Voordat je daaraan begint maak je dus eerst ruimte in de boom.
Bij het verwijderen van dunne takken is het handig om een takkenschaar te gebruiken. Het type met de lange handvaten is geschikt om mee te werken.
Verder speelt het verschil tussen snoeizaag en takkenzaag: De snoeizaag heeft een gekromd stalen zaagblad met daaraan een handvat. Het kleinere type kan vaak als een zakmes ingeklapt worden. De takkenzaag is groter, heeft een beugel en is driehoekig. Bij het verwijderen van dunne takken in de knot is de snoeizaag handig: je hebt minder ruimte nodig bij het zagen. De takkenzaag is geschikt voor het grovere werk maar met een goede, wat grotere snoeizaag kan je ook dikke takken zagen.
Zorg in ieder geval voor scherp gereedschap, dat werkt beter en draag daarbij handschoenen.
Kettingzagen worden in verband met de veiligheid niet gebruikt door de knotgroep, ook het accu-type niet.

Dikke takken

eerst inzagen om inscheuren van tak te voorkomen
daarna tak afzagen

Zeer dikke takken

eerst inzagen om inscheuren van tak te voorkomen
daarna tak afzagen
tenslotte stomp op 10 à 15 cm afzagen

Gevaar van inscheuren

Bekijk de tekening: inscheuren tak.

Sla je het inzagen van de tak over (stap 1) dan kan de knot uitscheuren door het gewicht van de vallende tak.
Dit is slecht voor de boom en moet daarom vermeden worden. Bij het uitscheuren wordt het hout van de stam beschadigd. Via de beschadigde plek kunnen schimmels binnendringen die vervolgens houtrot in de stam veroorzaken.
Dit probleem is bij het correct afzagen van de tak minder groot. Bij bomen bevindt zich tussen tak en stam een verdedigingszone, die voorkomt dat schimmels via dit overgangsgebied de stam kunnen binnendringen (een vorm van compartimentering, zie ook CODIT-model). Dat deel van het hout blijft bij toepassing van de juiste zaagtechniek intact.

Het beste is een zeer zware tak twee (of meer) keren te zagen: de eerste keer vrij hoog boven de knot om het gewicht van de tak kleiner te maken; de tweede keer om het resterende deel op maat te zagen. Bekijk de tekening bij de paragraaf: Zeer dikke takken.

De tekening laat de oude stijl van zagen zien. Het is beter om de zaagsnede 2 precies tegenover zaagsnede 1 te maken (dus niet 1 à 2 cm ernaast). Daarmee voorkom je dat de zaag klem komt te zitten en met het vallende hout mee naar beneden wordt getrokken.

Waar moet je de tak dan afzagen?

Het is belangrijk om de tak niet strak langs de knot af te zagen. Tussen tak en stam bevindt zich een overgangsgebied waar het hout van de stam en het hout van de tak met elkaar vergroeid zijn. Dit is de stamkraag (eng. branche collar), die onstaat door de groeiwijze van het hout waarbij de jaarringen van tak en stam elkaar beurtelings overlappen. Zaag je door de kraag heen, dan wordt hout beschadigd dat bij de stam hoort en krijg je hetzelfde negatieve effect op de gezondheid van de boom als bij het uitscheuren.
De stam- c.q. takkenkraag is niet altijd duidelijk te zien. Neem daarom bij het knotten als basis: De dikte van de tak = hoogte van het stompje dat overblijft

Je kunt aan de snoeiwond die overblijft na het verwijderen van de tak zien of dat correct gedaan is. Als je het goed doet, is die rond van vorm. Niet goed, dan ovaalvormig. Vooral bij gebruik van kettingzagen wil dit nogal eens mis gaan. Het advies om altijd langs de rand van de stamkraag te zagen geldt voor de situatie waarbij diameter van de tak een stuk kleiner is als die van de stam. Maakt het hout een gaffel (vork), een splitsing in twee min of meer even dikke takken, dan ontbreekt de stamkraag. Vaak ontwikkelt in zo'n situatie een verheffing op de plek waar de takken uiteen groeien (de schorsrug, eng. branch bark ridge). Is er geen schorsrug en is de splitsing V-vormig, dan kan sprake zijn van een z.g. plakoksel (een schorsinsluiting) Dit is een zwakke plek in de boom, waar takken kunnen uitbreken.

Bekijk de tekening: Waar afzagen?